Elke route telt bij mij acht highlights voor de overzichtelijkheid, maar bij deze veelzijdige grensroute hadden het er net zo goed twintig kunnen zijn. Je komt hier namelijk langs een reeks bijzondere plekken, waarvan veel direct te maken hebben met Bentheimer zandsteen: van het imposante Kasteel Bentheim tot de grote steengroeve bij Gildehaus.
Daarnaast fiets je een stuk langs de grens, waar nog een originele kommiezenhut uit de smokkelperiode staat. En natuurlijk mag het prachtige Landgoed Singraven bij Denekamp niet ontbreken, met het landhuis, de watermolen en de altijd aanwezige Dinkel.
Moet ik deze route in één woord samenvatten, dan is dat: genieten!
Bekijk de route op de kaart
De kaart is klikbaar: zoom in, bekijk hem fullscreen en klik op een marker voor de highlights. Gebruik de rode knop rechtsboven om de route te downloaden.
Enkele hoogtepunten

Watermolen Singraven
Een unieke, door de Dinkel aangedreven houtzaagmolen op een prachtig historisch landgoed.

Groeve Bentheimer zandsteen
De steengroeve waar eeuwenlang de beroemde Bentheimer zandsteen werd gewonnen.

Kasteel Bentheim
Een hooggelegen, imposant kasteel volledig opgetrokken uit de karakteristieke Bentheimer zandsteen.
Alle highlights met foto en info

Bij Watermolen Singraven is het heerlijk pauzeren: er is een restaurant, een picknickplek en een unieke watermolen.
Het is de enige door water aangedreven houtzaagmolen van Nederland. De Dinkel levert de energie, samen met een enthousiaste groep vrijwilligers.
Wie meer wil weten: er bestaat een prachtig, leerzaam artikel over deze molen.

Huis Singraven, de watermolen en de kronkelende Dinkel vormen samen het hart van Landgoed Singraven. Een typisch Twents landschap met statige eiken, zandpaden, boerderijtjes met houten gevels, beken, bossen en kleinschalige landbouw.

Het grensgebied tussen Nederland en Duitsland is nog altijd dunbevolkt en ruig. Vroeger was dit een niemandsland waar je alleen kwam als je er moest zijn.
Smokkelaars maakten handig gebruik van de prijsverschillen tussen beide landen, terwijl kommiezen (grenspolitie) hen probeerden te betrappen. Langs de grens stonden daarom kommiezenhutten als uitkijkpost en schuilplek.
De hut die je hier ziet, is na de open grenzen in 1993 opgeknapt als monument voor een tijd die voorbij is.

De grote Bentheimer zandsteenblokken zijn beroemd: ze werden gebruikt voor stadhuizen, kerken, Amsterdamse grachtenpanden, herenboerderijen, waterputten, grafstenen en nog veel meer.
Rondreizende steenhouwers maakten de ruwe blokken ter plekke op maat.
Veel van deze steen kwam uit de groeve bij Gildehaus. Toen de stoomtrein opkwam en goedkopere steensoorten makkelijker te vervoeren waren, werd de groeve steeds minder rendabel. De ernstige longschade door het fijnstof gaf uiteindelijk de doorslag: de groeve sloot.

Ook het indrukwekkende, hooggelegen Kasteel Bentheim is gebouwd van Bentheimer zandsteen.
De “Onderste Poort”, die je op de foto ziet, stamt nog uit de dertiende eeuw.

De Kerktoren
Deze toren had oorspronkelijk niets met een kerk te maken. In de 14e eeuw werd hij gebouwd als woonhuis voor vooraanstaande personen (bovenverdiepingen) en als opslagruimte (begane grond). Pas eeuwen later, toen er een kerk naast werd gebouwd, kreeg hij de functie van klokkentoren.
De waterput
Ook de waterput naast de toren is opgemetseld met Bentheimer zandsteen. De put was ooit 24 meter diep en werd door de bewoners van het hooggelegen Gildehaus zelf gegraven. Na de komst van waterleiding raakte hij in verval, maar in 2016 is hij volledig gerestaureerd.

De molen is mooi, maar het uitzicht vanaf dit hoge punt is misschien nog wel indrukwekkender. Je kijkt hier kilometers ver over het landschap.

De naam klinkt dreigend, en dat was het vroeger ook. Boeren vervoerden zware zandsteenblokken uit de Gildehauser groeves met trekpaarden die — om aan te geven hoe zwaar het werk was — zeven jaar geen veulens mochten krijgen.
“De Hel” was een beruchte plek op de route naar Oldenzaal: een drassige, laaggelegen doorwaadbare plek waar de karren met moeite doorheen kwamen.
De naam is blijven hangen — ook nu noemen streekbewoners deze plek nog steeds “De Hel”.
Aanvullende informatie
- Rondleiding en toegangsprijzen Huis Singraven
- Openingstijden en toegangsprijzen park en arboretum Huis Singraven
- Rondleiding en toegangsprijzen Watermolen Singraven
- Openingstijden Kasteel Bentheim
- Openingstijden Geologisch Openluchtmuseum Gildehaus
Vragen of opmerkingen?
Heb je een vraag of opmerking? Laat het me gerust weten. Via het contactformulier kun je eenvoudig je bericht achterlaten — ik reageer altijd zo snel mogelijk.
Henk van Blijderveen



Weer een hele mooie route gemaakt Henk. Ik kom al jaren op vakantie in Twente en heb hier al vele km gefietst.
Ik kijk iedere keer uit naar je mail met voorgestelde, verrassende routes en geniet er telkens van. Ga zo door.
Groet, Bert
Hoi Bert,
Bedankt voor je sympathieke reactie!
Ik heb nog heel veel routes en Nederlandse reisjes in de planning, dus ik zal je D.V. blijven voorzien. :-)
Hartelijke fietsgroeten,
Henk
(GPS-fietsroutes Nederland)