Tijdens deze route door de Peel hoef je weinig fantasie te hebben om je een beeld te vormen van de tijd waarin het bruine goud het leven hier volledig bepaalde. Alles in dit landschap ademt turf: de kanalen, de dorpen, de arbeiderswoningen en zelfs de manier waarop het gebied is ingericht.
Het hoogtepunt is zonder twijfel het unieke veendorp Griendtsveen, waar je kennismaakt met de ondernemende familie Van de Griendt, die eind 19e eeuw de grootschalige turfwinning in dit gebied op gang bracht. Hun invloed is nog overal zichtbaar: in de villa’s, de arbeidershuizen en de structuur van het dorp.
De route voert verder door de Mariapeel en de Deurnsche Peel. Samen met het Grauwveen en Nationaal Park De Groote Peel vormen zij de laatste restanten van wat ooit één uitgestrekt hoogveengebied was. Tegenwoordig zijn deze vier Pelen beschermd als Natura 2000‑gebied, samen goed voor 2736 hectare waardevolle natuur.
Een tocht vol historie, veenverhalen en bijzondere natuur, waarin je de Peel op zijn puurst ervaart.
Bekijk de route op de kaart
De kaart is klikbaar: zoom in, bekijk hem fullscreen en klik op een marker voor de highlights. Gebruik de rode knop rechtsboven om de route te downloaden.
nds
Ben je blij met de gratis fietsroutes zonder advertenties en wil je mij bedanken?
Dan doe je mij een groot plezier met een consumptie voor onderweg! 🙂
Henk van Blijderveen
(GPS-fietsroutes Nederland)
Alsjeblieft Henk,een consumptie!Enkele hoogtepunten
Een kaarsrecht veenkanaal dat het dorp en het landschap vormde, ooit onmisbaar voor de afvoer van turf.
Villa Spagnum
De statige woning van de familie Van de Griendt, gebouwd in 1897 en hét symbool van de grootschalige turfwinning.
Mariapeel
Een zeldzaam overgebleven stuk hoogveen waar natuur, stilte en turfgeschiedenis samenkomen.
Alle highlights met foto en info
De Helenavaart werd aangelegd om turf en materialen efficiënt af te voeren. Het kanaal vormt nog altijd de ruggengraat van Griendtsveen en laat goed zien hoe sterk het landschap door de vervening is gevormd.
De Bossche zakenman Jan van de Griendt was medeoprichter van de Maatschappij tot Ontginning en Vervening van de Peel. Hij stichtte Helenaveen, genoemd naar zijn vrouw Helena.
Zijn zoons Jozef en Eduard. Rond 1897 verrees hier de statige Villa Spagnum (vernoemd naar veenmos), waar Eduard met zijn vrouw ging wonen.
Griendtsveen kent nog een bekende inwoner: schrijver Toon Kortooms, auteur van o.a. Help, de dokter verzuipt! Zijn graf ligt in het dorp. Zijn vader was beheerder van de turfstrooiselfabriek.
De veenarbeiders werkten hard en leefden onder een feodaal systeem. De gebroeders Van de Griendt begrepen dat tevreden werknemers minder snel klaagden, dus bouwden ze relatief goede woningen.
De sociale hiërarchie is nog duidelijk zichtbaar: de leidinggevenden woonden dicht bij Villa Spagnum in nette huizen, terwijl de arbeiders verderop in eenvoudige woningen leefden.
Ooit staken boeren hier op kleine schaal turf. Dat veranderde toen de broers Van de Griendt vanaf 1885 de vervening grootschalig aanpakten.
De Mariapeel is een van de weinige stukken hoogveen die gespaard zijn gebleven — vooral doordat de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Het gebied werd militair terrein en de ontginning stopte. Tijdens de oorlogsjaren is hier zwaar gevochten.
De vernatting in beeld.
Een karakteristiek kerkje dat herinnert aan de tijd dat Helenaveen een bedrijvig veendorp was. Het vormt een mooi contrast met de uitgestrekte natuur eromheen.
Met deze door een locomotiefje voortgetrokken bakken werd de bolster — de bovenste, ongeschikte veenlaag — naar de turfstrooiselfabriek vervoerd.
Het turfstrooisel ging in enorme hoeveelheden per trein naar Engeland. Rond 1900 groeide het station van Griendtsveen uit tot een van de grootste goederenstations van Europa.
Door de afwatering via veenkanaaltjes en de groei van berken werd de Deurnsche Peel steeds droger. Rond 1980 zijn de kanaaltjes afgesloten en ontstonden grote ondiepe meren. Ook worden berken zoveel mogelijk verwijderd.
Het doel is een gebied dat zich met zo min mogelijk menselijke invloed ontwikkelt tot een natte, ruige wildernis — zoals de Peel ooit was.
Aanvullende informatie
- Deze video geeft u een unieke rondleiding door Villa Spagnum.
Tip!
Zo’n turfroute heeft veel charme. Wist je dat in Drenthe ook een hele interessante is te vinden:
Vragen of opmerkingen?
Heb je een vraag of opmerking? Laat het me gerust weten. Via het contactformulier kun je eenvoudig je bericht achterlaten — ik reageer altijd zo snel mogelijk.
Henk van Blijderveen
